Zeytincilik mevzuatı son 15 yılda defalarca değiştirilmek istendi. Zeytinlikleri madencilik, sanayi, enerji ve imar projelerine açmak amacıyla yapılmaya çalışılan bu değişikliklerden en sonuncusu geçtiğimiz mart ayında yapılmış, “Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayınlanmıştı. Yönetmelik’e karşı açılan çok sayıda davada, "Zeytinlik alanların maden faaliyetlerinde kullanılması hukuka aykırı" denilerek yürütmenin durdurulması kararları verildi. Ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan gelen itiraz üzerine davalar bir üst mahkemeye taşındı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Danıştay 8. Daire ile 10. Dairesinin müşterek bir karar vermesi gerektiğini belirterek bazı davalarda yürütmeyi durdurma kararını kaldırdı.

Aralarında zeytin ve zeytinyağı üreticileri, sivil toplum kuruluşları ve yurttaş örgütlenmelerinin bulunduğu kurumlar, yürütmenin durdurulması kararının kaldırılmasına tepki göstererek yönetmelik değişikliğinin iptalini istedi.

Zeytinlikleri Yok Eden Yönetmeliğe Tepki 1

79 kurum yaptığı ortak açıklamada, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun usul yönünden verdiği bu kararın davanın esasına ilişkin olmadığını belirtti: “O yüzden yönetmelik değişikliği hala açıkça hukuka aykırı. Danıştay 10. Daire ile birlikte oluşturulacak ortak heyetin de bu gerçeğe istinaden yönetmelik değişikliğine yönelik yürütmeyi durdurma kararı vermesini ve bu yönetmelik değişikliğinin en kısa zamanda esastan iptal edilmesini talep ediyoruz.”

“Türkiye zeytin üretiminde dünyada 5., zeytin ihracatında ise 4. sırada yer alıyor. ‘‘Elektrik ihtiyacı’’ gerekçesiyle ülkemizin dış ticaret dengesinin sağlanmasında zeytin ihracatının payı görmezden gelinerek zeytinle ülke ekonomisine daha fazla katkı sağlanması engelleniyor” diyen kurumlar, zeytinlikleri koruma mücadelesi veren yurttaşların tedirgin olduğuna dikkat çekti: “Öte yandan gerek Muğla Akbelen ve Yatağan’da gerekse Denizli Avdan’da kömür madenciliğine karşı ormanı ve zeytinlikleri için mücadele eden yurttaşlar yürütmeyi durdurma kararının kaldırılmasından dolayı kaygılılar. Yakın zamanda Akbelen'de bu yönetmelik değişikliğinden hareketle zeytinliklere girilmiş, 17 zeytin ağacı sökülmüştü. Şimdi yürütmenin durdurulması kararının kaldırılması ile Muğla Akbelen, Yatağan ve Denizli Avdan başta olmak üzere tüm zeytinliklere yönelik tehdidin tekrarlanmasından tedirginiz.”

Kurumlar zeytinlikleri korumak için acil harekete geçme çağrısında bulundu: “Unutulmamalı ki, soframızdan eksik etmediğimiz zeytinimiz, bin bir çeşit börtü böceğin yaşam alanı olmasının yanında yerel toplulukların da geçim kaynağı. Değil tek bir zeytin tanesini kaybetmek, bu toprakların binlerce yıllık zeytin üretimini daha da artırmamız gerekiyor. İklim krizi ve gıda krizi göz önünde bulundurularak, Türkiye için hayati önemdeki zeytinliklerinden, enerji üretimi gerekçe gösterilerek vazgeçilme girişiminin hukuka ve bilime uygun olmadığını bir kez daha ifade ediyor, zeytinliklerin koşulsuz korunması talep ediyoruz.”

Zeytinlikleri Yok Eden Yönetmeliğe Tepki 2

İmzacı Kurumlar

Agrida Tarım ve Turizm Derneği

Alakır Nehri Kardeşliği

Antalya Ekoloji Meclisi

Ardanuç Cevizli Köyü Kültür ve Dayanışma Derneği

Ayvalık Tabiat Platformu

Ayvalık Zeytin ve Zeytinyağı Üreticileri Derneği

Avdan Platformu

Bergama Çevre Platformu

Balkon Bahçeleri

Bodrum ODTÜ Mezunları

Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği

Bozcaada Forum

Bursa Artvin Sanat Kültür ve Sosyal Dayanışma Derneği

Büyük Menderes İnisiyatifi

Çeşme Çevre Platformu

Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL)

Dalyan Turizm Kültür ve Çevre Koruma Derneği

Datça Dağcılık ve Doga Sporları Kulübü (DADADOSK)

Datça Kadın Platformu

Didim Çevre Platformu (DİÇEP)

Dikili Kültür ve Çevre Platformu

Doğa Derneği

Doğal Yaşam Derneği

Edremit Çevre Platformu (EDÇEP)

Edremit Çevre Derneği

Edremit Körfezi Zeytin ve Zeytinyağı Üreticileri Dernekler Federasyonu

Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP)

Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu

Gökova Ekolojik Yaşam Derneği (GEYDER)

Greenpeace Akdeniz

Gökova Akyaka’yı Sevenler Derneği (GAS.DER)

Güllük Körfezi Koruma Platformu

Hemşin Yaşam Derneği

İkizdere Çevre Derneği

İkizköy Çevre Komitesi

İklim İçin 350 Derneği

Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği

Kazdağları Kardeşliği

Kömürün Ötesinde Avrupa (Europe Beyond Coal)

Kuşadası Çevre Platformu

Kuzey Ormanları Savunması

Marmaris Kent Konseyi

Menteşe Kent Konseyi

Muğla Çevre Platformu (MUÇEP)

Orhanlı Köyü Kültür Doğa Gençlik ve Spor Kulübü Derneği

Proje Evi Sosyal Kooperatifi

S.S. Orhanlı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi

Sandras’ı Koruma Platformu

SlowFood Adana

SlowFood Bardacık

SlowFood Fırtına

SlowFood Gökova Birliği

SlowFood Halfeti

SlowFood İda-Çanakkale

SlowFood Karaburun

SlowFood Kars Birliği

SlowFood Kastamonu

SlowFood Mahal

SlowFood Mut

SlowFood Ölmez Ağaç

SlowFood Şile Palamut

SlowFood Tarsus

SlowFood Tarsus Yeryüzü Pazarı

SlowFood Teos

SlowFood Trakya

SlowFood Yağmur Böreği

SlowFood Yaveş Gari Bodrum

SlowFood Yeryüzü Pazarı Foça

Söke Çevre Platformu

TEMA Vakfı

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi

WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı)

Yaşam ve Dayanışma Yolcuları

Yenifoça Forum

Yeşil Artvin Derneği

Yeşil Düşünce Derneği

Van Çevder

Yeşil Yaşam İnisiyatifi

YUVA Derneği

Zeytinlikleri Yok Eden Yönetmeliğe Tepki 3

Zeytinliklerin Projelere Açılmasındaki Önemli Değişiklikler

Son 15 yılda zeytinlikleri madencilik, sanayi, enerji ve imar projelerine açmak amacıyla yapılmaya çalışılan değişikliklerden en önemlileri şöyle:

3 Temmuz 2009: Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

21 Nisan 2010: Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

26 Haziran 2010: Torba Yasa - Maden kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair 5995 sayılı kanun

3 Nisan 2012: Zeytinciliğin Islahı, Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

16 Haziran 2014: Elektrik Piyasası Kanunu ile Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı

17 Mayıs 2017: Torba Yasa - Sanayinin Geliştirilmesi ve Üretimin Desteklenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve KHK’larda Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı

1 Mart 2022: Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik