Geçtiğimiz yıl #Temizhavahaktır #2yılbeklemez diyerek imza veren doğaseverlerin sesi duyulmuş ve özelleştirilmiş santrallere çevre yatırımı yapmadan iki yıl daha çalışma izni veren Madde 50 veto edilmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ilk kez veto yetkisini kullandığı madde için “ülkemizin enerji ihtiyacının karşılanması zarureti, insan sağlığı ve çevrenin korunması amacının önüne geçmemelidir” demiş ve 1 Ocak 2020’de beş kömürlü termik santral tamamen, biri de kısmi olmak üzere gerekli çevre yatırımları yapılana kadar kapatılmıştı.

Temiz Hava Hakkı Platformu, 8 Haziran 2020’de yeniden açılan altı kömürlü termik santralin bacasından hâlâ kirli duman çıktığını açıkladı. Santrallere yapılan çevre yatırımlarının ve bacadan çıkan emisyonların şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılmadığını belirten platform temsilcileri, bu yatırımların tamamlanmadan santrallerin işletmeye geçmesinin Covid-19 pandemisi sürecinde öne çıkan halk sağlığı öncelikleriyle bağdaşmadığının vurguladı. Gerekli çevre yatırımlarını tamamlamayan santrallerin çalışmasına izin verilmemesi çağrısında bulunan platform, şu soruların yanıtını arıyor:

-      Bu bacalardan çıkan gazların emisyon değerleri nedir? Limitler aşılıyor mu?

-      Çevre mevzuatına uyulması için hangi yatırımlar yapılmıştır?

-      Yapılan yatırımlar çevre mevzuatındaki toz, azot oksit, kükürt dioksit limit değerlerini, kül depolama gerekliliklerinin karşılanması için uygun teknolojiler midir?

Santraller Filtresiz mi Çalışıyor? 1

“Tespit davaları açtık”

Temiz Hava Hakkı Platformu Temsilcisi Greenpeace Akdeniz Program Direktörü Avukat Deniz Bayram “Kapatılan santrallerin bazı ünitelerinin, santrallerin çevre ve halk sağlığı için yapmaları gereken yatırımlar henüz tamamlanmamasına rağmen; 6 ay içinde bulunan geçici çözümlerle tekrar çalışmasına izin verildi. Vatandaşlarımız her gün Kahramanmaraş Afşin’de, Zonguldak Çatalağzı’da, Kütahya Seyitömer’de ve Manisa Soma’da özellikle akşam saatlerinde çıkan koyu dumanların fotoğraflarını paylaşıyor. Gerekli yatırımların tamamlanıp tamamlanmadığını anlayabilmek için Zonguldak ve Kahramanmaraş’taki santraller için tespit davaları açtık” dedi.

“Kül filtresi takılmamış”

Kahramanmaraş Elbistan - Afşin Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu Üyesi İbrahim Yalçın da santrallerin kül saçmaya devam ettiğini belirtti: “Filtre yapıldığı söylenerek açılan Afşin A santralinin iki ünitesi her gün eskisi gibi kül saçmaya devam ediyor. Baca gazı için filtre takıldığı söyleniyor ama kül filtresi takılmamış. 6 aydır rahat bir nefes alıyorduk ama şimdi yine kapkara dumanı görüyoruz.”

“Toz salımı eskisinden de fazla olacak”

Makine Mühendisleri Odası Enerji Grubu Üyesi Orhan Aytaç, aldıkları bilgiye göre geçici faaliyet belgesi verilen santral ünitelerine yalnızca “kuru soğurucu püskürtme” sistemi monte edildiğini, başka bir iyileştirme yapılmadığını vurguladı. Aytaç tehlikeye karşı uyardı: “Bu sistem, ülkemizdeki kömürün kükürt oranı ve yandıktan sonra oluşan kül miktarı çok fazla olduğu için verimli değildir. Üstelik Türkiye’deki santrallerde kullanılan elektrofiltreler bu sistemi çalıştırmaya elverişli olmadığı için hem kükürt salımı azalmayacak, hem de toz salımı eskisinden de fazla olacaktır.”

“Emisyonlar kamuoyu ile paylaşılmıyor”

Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü Buket Atlı, santrallerin gerekli yatırımları tamamlamadan açılmasının kabul edilemeyeceğini söyledi: “Bacadan çıkan emisyonlar maalesef kamuoyu ile paylaşılmıyor, limitlerin aşılıp aşılmadığını veya hangi yatırımların yapıldığını bilemiyoruz.” Atlı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan verilen geçici faaliyet belgesiyle çalışmaya başlayan santrallerle ilgili şeffaf bilgi paylaşılması ve limitleri karşılamayanların acilen kapatılması talebinde bulundu.