Endüstriyel tarımda mantar, böcek ve yabani otlara karşı kullanılan kimyasallara genel olarak pestisit deniliyor. Oysa 1950’li yıllardan beri yoğun olarak kullanılan ve tarım ilacı olarak nitelendirilen pestisitler iyileştirmiyor; toprağı, suyu, havayı, insanları ve hayvanları zehirliyor. Gıda mühendisi Bülent Şık, bitkilere uygulanan pestisitlerin sadece yüzde 2’sinin uygulandığı alanda kaldığını; geriye kalan yüzde 98’lik kısmın havaya, toprağa ve suya karıştığını söylüyor. Araştırmalara göre bulgular şunlar:

- Pestisite uzun süre maruz kalan kişilerde kronik hastalıklar görülüyor.

- İnsanların sinir ve hormonal sistemine zarar veriyor.

- Pestisit kullanımıyla kanser, tümörler, bilişsel ve psikomotorik fonksiyonlarda bozulmalar ve depresyon arasında bağlantı olduğu görülüyor.

- Çocuklarda öğrenme ve dikkat eksikliği, duyusal eksiklikler veya gecikmiş gelişim, pestisite maruz kalma sonucu en sık görülen nörolojik bozukluklar arasında yer alıyor.

Pestisitler, Dünya Sağlık Örgütü tarafından en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak nitelendirilse de tarım sektöründeki rakamlar oldukça korkutucu:

- Helvetas’ın raporuna göre, 2015’te dünya genelinde kullanılan pestisit miktarı 3,5 milyon ton.

- Uludağ Üniversitesi’nde yapılan araştırmaya göre endüstriyel üretimde bir armuda 18,3 kez, bir elmaya 11,3 kez, bir şeftaliye 10 kez pestisit uygulanıyor yani zehir atılıyor.

Sağlık Bakanlığı 2011 – 2016 yılları arasında, kanser vakalarında çevre kirliliğinin rolüne ışık tutan bir araştırma yapmış; sonuçları açıklanmayan araştırmayı Gıda Mühendisi Bülent Şık Cumhuriyet Gazetesi’nde yayımlamıştı. Haber şöyleydi: “İnsan sağlığını tehdit eden pestisitin taze fasulye, biber, hıyar, marul, maydanoz, çilek, erik ve elmada maksimum kalıntı limitlerini çok aştığı ortaya çıktı. Kocaeli’nden alınan toplam 283 örneğin yüzde 38’inde, Antalya’dan alınan 572 örneğin yüzde 60’ında ve Ergene bölgesinden alınan 463 örneğin yüzde 14’ünde pestisit kalıntısı tespit edildi. Gıdalarda en çok pestisit kalıntısı çıkan il Antalya oldu. Kalıntı analizi yapılan 1.318 gıda örneğinin yaklaşık yüzde 60’ında pestisit kalıntısı çıkmadı; yüzde 40’ında ise en az bir pestisit olmak üzere 73 çeşit kalıntı tespit edildi.”

Pestisitler sadece sağlıkta değil su, toprak, biyolojik çeşitlilik ve iklim üzerinde de pek çok olumsuz etkiye sahip.

Biri Bizi Zehirliyor 1

Zehirsiz Sofralar Mümkün

Peki, pestisitlerin olmadığı bir dünya mümkün mü? Bu sorunun yanıtını Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği veriyor: Evet! Buğday Derneği, pestisitlerin etkileri konusunda farkındalık yaratmak ve kullanımı azaltmak için yeni bir kampanya başlattı: Zehirsiz Sofralar.

Bir yıl sürecek proje kapsamında doğa koruma, tüketici hakları, sağlık, ekolojik yaşam, çevre, biyolojik çeşitlilik, iklim, tarım ve gıda gibi pestisitlerle bağlantılı çalışmaları / amaçları olan STK ve sivil girişimlerin bulunduğu bir ağ kurulacak; tarımda kullanılan bu zehirlere alternatif doğa dostu yöntemler konusunda farkındalık çalışmaları yapılacak; pestisitlerin zararları ve alternatifleri üzerine konferans düzenlenerek kampanyalar başlatılacak.

Türkiye’de Dört Yılda Yüzde 29 Artış

Magma’ya konuşan Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği İletişim Koordinatörü Turgay Özçelik, pestisitlere karşı bir an önce harekete geçme çağrısında bulunuyor: “Birleşmiş Milletler’in geçtiğimiz aylarda açıkladığı biyo-çeşitlilik raporuna göre dünya genelinde tam bir milyon türün nesli tehlike altında. Bu inanılmaz bir rakam. Sadece bu istatistik bile insanlık olarak dünya üzerinde bıraktığımız izi gözden geçirmek için yeterli. Hatta artık gözden geçirmek için bile vakit yok, bir an önce harekete geçmeli. Bu biyo-çeşitlilik kaybının nedenleri arasında iklim değişikliği, habitat kaybı, betonlaşma ve tarımda kullanılan pestisitler gösteriliyor. Pestisit hem bizim hem de gezegenin sağlığını tehdit eden en önemli sorunlarımızdan biri. Giderek daha çok zehirleniyoruz. Kanser oranları, arı ölümleri artıyor, kelebeklerin, kuşların sayıları azalıyor; toprağımız canlılığını yitiriyor.”

“Pestisit kullanımını meşrulaştırmaya çalışanların en önemli savları dünyayı doyurmak oysa pestisitler doyurmuyor, öldürüyor; sadece hedeflediklerini ve zararlı olarak nitelenen canlıları değil, temas ettikleri tüm canlıları öldürüyor” diyerek pestisitin sonucunu vurgulayan Özçelik’in verdiği rakam oldukça korkutucu: Türkiye'de son dört yılda pestisit kullanımı yüzde 29 arttı.

“Oysa dünyayı da, Türkiye’yi de doyurmak için pestisitlere muhtaç değiliz” diyen Buğday Derneği İletişim Koordinatörü Özçelik, sözlerine şöyle bitiriyor: “Zehirsiz Sofralar projesiyle alternatif tarım yöntemlerini anlatmak, geliştirmek, zehirsiz gıdanın mümkün olduğunu göstermek istiyoruz. Türkiye'yi karış karış gezerek doğa dostu üretim yöntemlerini belgeleyecek, pestisitlere alternatif bitki koruma yöntemlerini derleyerek hem görsel hem de yazılı kaynak oluşturacağız. Ekosistem için bu topraklarda nefes alan tüm canlılar için tarım zehirlerinden kurtulacağız. Bu uzun ve zorlu bir mücadele olacak ama yalnız değiliz; konuyla ilgili pek çok sivil toplum örgütüyle, sofrasında zehir istemeyen destekçilerimizle, gezegenin sağlığını gözeten bilimcilerle yardımlaşacağız.”