Yeryüzü dergisi Magma, 4. Sayısında Çanakkale Savaşları’nı kapağına taşıdı. Çanakkale Boğazı ve Gelibolu Yarımadası’nda yüz yıl önce gerçekleşen savaşın çok farklı iki öyküsünü sayfalarına taşıdı.

Magma Dergisi, “En Uzun Gün” başlığıyla, Gelibolu Yarımadası’na çıkarma harekâtının başladığı 25 Nisan 1915 günü, hem Türk tarafında hem de yarımadayı işgale kalkışan İtilaf Devletleri askerleri arasında yaşananları ele aldı. Kemal Tayfur’un kaleme aldığı yazıda savaşın dehşetini yaşayan askerlerin öykülerine yer verildi. Kader anları ve tayin edici manevralar değerlendirildi. İngiliz imparatorluğunun itibarı adına 8,5 daha sürdürülen savaşın aslında o ilk gün sonuçlandığı üzerinde duruldu. Dergi, 25 Nisan gününü şu sözlerle betimledi: “Bir asrın özü bir güne sığdı. Asra ve dünyaya ilham verdi. Sekiz buçuk aylık Çanakkale Savaşları’nın ilk ve son sözü o gün söylendi. Gelibolu’da, insanlığın ikiye bölündüğü bir hatta, işgalci ve işgale direnen, saldırgan ve savunan, haklı ve haksız karşı karşıya geldi. En karanlık, en umutsuz anında Türkiye’nin geleceği kuruldu.”

Çanakkale Savaşları’nın çok az bilinen perde arkası, Londra’da gerçekleşen politik ve askeri gelişmeler derginin özel eki Baykuş’un sayfalarında yer aldı. Çanakkale seferinin fikir babası ve baş sorumlusu Winston Churchill ve askeri bir kahin sayılan Savaş Bakanı Lord Kitchener başta olmak üzere İngiliz politik ve askeri zihninin savaşa ilişkin yaklaşımları değerlendirildi. Seferin ve yenilginin Londra’daki yankıları araştırıldı.

Dergi, Çanakkale Savaşları’nı bazıları ilk kez yayımlanan fotoğraflar ve Gelibolu Yarımadası’nın havadan ve karadan çekilmiş fotoğrafları eşliğinde sunuyor.

Magma Dergisi 4. sayısında, farklı coğrafyalar ve farklı kültürler arasında dolaşmaya devam ediyor. Özcan Yüksek’in yazdığı, dünyanın 8. Kıtası kabul edilen Madagaskar, doğal, kültürel ve tarihsel özellikleriyle, adaya özgü bukalemun ve lemurların çarpıcı fotoğraflarıyla yayımlanıyor.

ÇILDIR’IN ATLARI

Dergide yer alan bir başka konu Çıldır’ın Atları. Süreyya İsfendiyaroğlu, Kars’ın Çıldır ilçesi ve köylerindeki at tutkusunu, Çıldır Gölü’nün buz tutmuş yüzeyinde yapılan at yarışları ve ciritin öyküsünü, Fatih Pınar’ın muhteşem fotoğrafları eşliğinde anlatıyor.

70 YIL SONRA 5 ŞEHİR TANPINAR

Magma, usta yazar Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ünlü eseri Beş Şehir’in izinde yürüyor. İlk durak başkent Ankara. Serkan Ayazoğlu, Augustus Tapınağı ile sarmaş dolaş Hacı Bayram Camii’nin yüzlerce yıllık muhabbetine kulak verdi; Ankara sokaklarında dolaştı; Tijen Burultay, şehrin dönüşümünü fotoğrafladı.

Dergide arkeoloji konusu olarak Troya harabeleri yer aldı. Kazı Başkanı Rüstem Alsan, efsanevi Troya Savaşı’nı ve Çanakkale Savaşı ile kurulan bağlantıları anlatıyor.

Derginin bu sayısında, sazları ve sözleriyle yüzyıllardır Azeri coğrafyasının sesi olan İran’ın Azeri aşıklarının öyküsüne de yer veriliyor.

Ayrıca Buket Uzuner'in son romanı Toprak'tan uzunca bir bölümü de dergide bulmak mümkün.