Ege Denizi’nin tam orta yerindeki yeryüzü cenneti, Santorini … Yunanistan ada turizminin incisinin aslında Ege ve Akdeniz kıyılarında dehşetin, korkunun ve kıyametin merkezi olduğunu söylesem. İnsan genzini yakan ve nefes almayı zorlaştıran gri küllerin havada uçuştuğu, yıllar süren güneşsiz ve bereketsiz kapalı bir atmosferin etkisi altına alan, ev kadar iri kayaları kilometrelerce yukarı fırlatan, gökdelen misali dalgaları her yana saçan bir katastrofinin ana merkezi olduğunu söylesem…

Günümüzden 3.600 yıl önce gerçekleşen Minos patlaması, Minos yerleşimi Akrotiri kentini yok eden Santorini Adası’nın günümüzdeki şeklini yaratan volkanik faaliyettir. Minos patlaması evvelinde en eskisi 180 bin sene önce yaşanan üç adet volkanik aktivite daha oluyor adada. Akrotiri sakinleri MÖ 1600 baharında (aşağı yukarı bu tarihlerde) Pompei’deki yıkıma benzer bir felaketle karşılaşıyor. Şehir volkanik küllere gömülüyor, çevredeki adalar Thera volkanından saçılan kayalarla dövülüyor, adanın 120 kilometre güneyindeki Girit kıyı yerleşimleri yerle bir oluyor, volkanik küllerle kaplanan gökyüzünün etkisiyle o sene yaz hiç gelmiyor. Atmosfere karışan sülfürün etkisiyle iklim bir süre değişiyor. Gezegenin en büyük volkanik aktivitelerinden birisi olarak gösterilen, Minos Patlaması o kadar şiddetli oluyor ki volkanik ölçüm seviyelerindeki yedinci mertebeye, süper-devasa seviyeye erişiyor, 100 kilometre küplük bir fışkırma hacmi ile birlikte yanardağ püskürmesi gökyüzüne doğru 20 kilometre yükseliyor. Bu büyüklükte bir yanardağ patlaması bin yılda bir geçekleşiyor. Yalnızca elli bin yılda bir gerçekleşen Amerika’daki Yellowstone Parkı’nı oluşturan patlama benzeri mega-devasa yanardağ patlamaları, bu volkanik vakadan daha büyüktür. Son on bin yılın en büyük patlamasında volkanik küller altında binlerce sene dokunulmadan muhafaza olan cadde ve evleriyle Akrotiri şehri, Avrupa’daki en önemli jeolojik-arkeolojik alanlardan birisi konumunda. İki elinde balıktan bir demeti sunağa taşıyan balıkçıyla rakiplerden birisi mücevher ve takılarla bezenmiş halde boks yapan iki gencin volkanik tortu altında kalmış mükemmel korunmuş freskleri, Minos medeniyetinin ve Akrotiri kentinin zenginliğini ve yaşam tarzını bugünlere en iyi taşıyan buluntular arasında sayılıyor.

Yazının devamını okumak için

Magma 62 / Deprem Özel Sayısı / Nisan 2023

PDF:

https://www.magmadergisi.com/belgeler/magma-deprem-ozel-sayisi.pdf

Zip:

https://www.magmadergisi.com/belgeler/magma-deprem-ozel-sayisi.zip

Dergilik:

https://dergilik.com.tr/magazine/magma-dergisi-ozel-sayi-2023-yili-0/79775

Dmags:

https://dmags.net/yayinlar/magma-dergisi/deprem-ozel-sayisi/15397