T.C. Millî Eğitim Bakanlığı ve Türkiye’nin 148 yıllık en köklü markalarından Komili iş birliği ile 2023 yılından bu yana süren Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz Projesi; ülke geleceği için erken yaştan itibaren sağlıklı nesiller yetiştirmek adına, çocukları Anadolu kültürünün ayrılmaz parçası zeytin ağacı, zeytinyağı ve yarattığı kültür ile buluşturuyor. Millî Eğitim Bakanlığı ve Komili arasında, Ankon Danışmanlık desteğiyle 11 Ocak 2023 tarihinde imzalanan iş birliği protokolü ile hayata geçen Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceği Geleceğe Aktarıyoruz Projesi; Türkiye zeytinyağı rekoltesi verileri ile zeytin ve zeytinyağı üretiminin yapıldığı iller başta olmak üzere belirlenen on ilde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde toplam 80 pilot okulda başlarken bugün Adana, Antalya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Eskişehir, Hatay, Mardin, Manisa, Mersin, Sinop, Şanlıurfa Tokat ve Trabzon olmak üzere 14 ilde, tüm kademelerde toplam 112 okulda uygulanıyor.
Proje; okul öncesi çocuklara yönelik “Zeytin Seven Çocuğun Öyküsü” adlı hikâye kitabı; ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde belirlenen sınıf düzeylerinde zeytin ağacı, zeytin yetiştiriciliği ve zeytinyağı konularını içeren öğrenci etkinlik kitapları ile öğretmenlere yönelik kılavuz kitapları hazırlanarak tüm proje okullarına dağıtımıyla fark yaratıyor.
Türkiye’nin farklı şehirlerinden öğretmenler Ayvalık’ta…
Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz Projesi temasının yayılımını sağlamak üzere; ilk ve orta kademe okullarda kurulan Zeytin Ağacı Öğrenci Kulüpleri’nin yıl boyunca hayata geçirdikleri iyi uygulamaların onurlandırıldığı İyi Uygulamalar Ödül Töreni; Türkiye’nin farklı yerlerinden projeye dahil olan şehirlerden gelen öğretmenlerin katılımı ile Ayvalık’ta gerçekleştirildi
Komili adına Bunge Türkiye Ülke Lideri Ufuk Doğan, Ayvalık İlçe Millî Eğitim Müdürü Güner Bahadır, Balıkesir İl Millî Eğitim Müdürü Selahattin Kal ve Millî Eğitim Bakanlığı Stratejik Yönetim ve Planlama Daire Başkanı Nezir Ünsal’ın katılımı ile düzenlenen etkinlikte Zeytin Ağacı Öğrenci Kulübü öğretmenleri deneyim paylaşımlarının ardından proje kapsamında iyi uygulamalar gerçekleştiren Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen 20 öğretmene sertifikaları ve plaketleri takdim edildi.
Millî Eğitim Bakanlığı Stratejik Yönetim ve Planlama Daire Başkanı Nezir Ünsal.
Katılan tüm misafirlere hoş geldiniz diyerek Komili adına sözlerine başlayan ve projenin dönüştürücü sosyal etkisine de değinen Bunge Türkiye Ülke Lideri Ufuk Doğan konuşmasında “Millî Eğitim Bakanlığı iş birliğiyle sürdürdüğümüz Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz Projesi ile Anadolu’nun ayrılmaz bir parçası olan zeytin ağacı ve meyvesinin değerini anlatıyor, korunması için farkındalık oluşturuyor ve bu kültürel mirası geleceğimiz olan çocuklarımıza anlatarak sağlıklı nesiller yetiştirmeyi hedefliyoruz. Projemiz kapsamında bakanlık iş birliğiyle, bilimsel araştırmalardan çıkan verilerle hazırlanan eğitim setlerinden okul öncesi çocuklarımıza yönelik “Zeytin Seven Çocuğun Öyküsü” adlı hikâye kitabımıza tüm kademelerde hazırlanan zeytin ağacı, zeytin yetiştiriciliği ve zeytinyağı konularını içeren öğrenci etkinlik ve öğretmen kılavuz kitaplarımızdan bu eğitim materyallerinin EBA sistemine de yüklenerek tüm öğrencilerin erişimine de açılmasıyla projemiz farklılaşıyor değer kazanıyor.
Bunge Türkiye Ülke Lideri Ufuk Doğan.
Bu projenin en önemli yapı taşlarından bir diğeri de kuşkusuz ki Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz Projesi etkisinin yayılımını sağlamak üzere; okullarda kurulan Zeytin Ağacı Öğrenci Kulüpleri’mizdir. Zeytin Ağacı Öğrenci Kulüpleri’nin kıymetli öğretmenlerinin emekleri ile hayata geçen çalışmaları bugün burada beraberce dinleyecek ve ödüllendirecek olmanın heyecanını yaşıyoruz. Toplam 80 pilot okulda başlayan projemizin bugün Mardin’den Balıkesir’e, Sinop’tan Diyarbakır’a 14 ilde, tüm kademelerde toplam 112 okulda uygulanıyor olmasının mutluluğunu taşıyoruz. Projemiz vesilesiyle velilerimizin çocuklarımızla birlikte fidanlar diktiğine, ailelerin zeytinyağlı yemeklerin yapıldığı sofralarda bir araya geldiğine şahit olduk. Zeytin ağacının köklerindeki binlerce yıllık dayanışma, bir arada yaşama, doğa sevgisi gibi birçok değer projemiz sayesinde toplumun birçok kesiminde dönüştürücü bir etki yarattı. Bu etkinin kuşaklar boyu yaşaması, Komili’nin sürdürülebilir değer zincirinde en önemli hedeflerinin başında geliyor. Sevgili öğretmenlerimize minnetimizi göstermek üzere tasarlanan yuvamız olarak gördüğümüz Ayvalık seyahatine gelerek İyi Uygulamalar Ödül Töreni’mize katılarak yanımızda olan başta buradaki misafirlerimiz olmak üzere; ilk günden bu yana projeye inanarak değerli katkılarını sunan tüm Millî Eğitim Bakanlığı yetkililerine, personellerine, öğretmenlerine ve öğrencilerine saygılarımı ve teşekkürlerimi sunarım” dedi.
“KUŞAKLAR BOYU YAŞASIN DİYE”
Komili, 148 yaşında bir marka. Bu topraklar ve toplumla çok güçlü bağları var. Yaptıklarına odaklanıldığında Komili Zeytinyağı; bu bağı güçlendiren, sürdürülebilir gıda sisteminde yer alan bir markanın sorumluluğuyla hareket ediyor. Komili Zeytinyağı için coğrafi yapı ve bölgesel koşullar çok önemli; bu sebeple de Komili’nin yurdu denilebilecek Ayvalık marka için hem zeytinyağı odağında hem de sürdürülebilirlik projeleri noktasında değer taşıyor. Ayvalık’ın geleneği, coğrafi konumu, toprağının yapısı ve Kaz Dağları’ndan gelen rüzgâr gibi faktörler bu bölge zeytinyağının kalitesinde önem taşıyor. Bu sebeple öncelikle bu yörenin ağaçlarından yetişen yağı, sonrasında da ülkenin pek çok bölgesinden Komili Zeytinyağı kriterlerine uygun elde edilen zeytinyağı marka için değer taşıyor.
Komili Zeytinyağı sektörünün lideri bir tarım şirketi olarak, sadece bugünün değil, gelecek kuşakların da gıda ihtiyacını karşılamak için; biyoçeşitliliği korumak, sürdürülebilir tarımı teşvik etmek, çiftçilerin ve yerel toplulukların sosyal ve ekonomik refahını desteklemek için çalışıyor. Komili Zeytinyağı; zeytin ve zeytinyağı kültürünü bu topraklarda yaşatmak için gerçekleştirilen tüm sürdürülebilirlik projelerini “Kuşaklar Boyu Yaşasın Diye” adıyla tek çatı altında birleştirerek yürütüyor.
Balıkesir'in Ayvalık ilçesinde Mutluköy sınırlarında yer alan bu anıt ağaç 1100 yaşında.
“Binlerce yıldır bu toprakların ayrılmaz parçası olan bu kültürü gelecek kuşaklara nasıl aktarabiliriz?” düşüncesiyle projeler geliştiriliyor: Çocukları erken yaşta Anadolu kültürel mirasının ayrılmaz parçası olan zeytin, zeytinyağı ve yarattığı kültür ile tanıştırarak sağlıklı kuşakların yetişmesine katkı sağlama hedefiyle MEB ile olan Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz projesinden kadın zeytin çiftleri yetiştirme hedefiyle Ayvalık’ta kurulan Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitüsü’ne, toplumda zeytin ağaçlarına yönelik farkındalık yaratmayı hedefleyen “Anıt Ağaç” projesine ve gelenekselleşen Komili zeytin hasatlarına kadar hayata geçirilen projelerin tamamında zeytin ve zeytinyağı kültürünü kuşaklar boyu yaşatmak, sürdürülebilir bir değer zinciri yaratmak için çalışılıyor.
Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitüsü: Komili Zeytinyağı; zeytin, zeytin ağacı, zeytinyağı ve kültürü kuşaklar boyu yaşıyorsa; bunu, sabırla ve büyük emekle çalışan, toprağı işleyen, zeytine çocuğuymuş gibi bakan zeytin çiftçilerine borçlu olduğunu biliyor. Bu bilinçle Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitüsü; zeytin üretiminin daha sürdürülebilir ve verimli yapılabilmesi için, kadın zeytin çiftçileri yetiştirmek amacıyla kuruldu. Bu proje ile, zeytincilik faaliyetine kadınların katılımını güçlendirerek, Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı üretiminde potansiyelini ortaya çıkarılması ve verimliliğin artırılması hedefleniyor. EBRD desteğiyle hayata geçen Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitüsü; Balıkesir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Ayvalık Belediyesi, Balıkesir Üniversitesi Edremit Zeytincilik Enstitüsü, Ayvalık, Burhaniye ve Edremit ilçelerinin ticaret odalarıyla paydaşlık ile faaliyetlerini sürdürüyor. Bu kurumlarda görev alan uzmanlar, eğitimciler arasında yer alıyor.
Otuzdan fazla eğitmenle, kadın çiftçilere sürdürülebilir ve verimli çiftçilik pratiklerini öğretme, organik zeytin üretimini desteklemenin yanı sıra girişimcilik, pazarlama, marka yaratma, sürdürülebilirlik gibi konuları da içeren, kadın çiftçileri 360 derece eğitmeyi hedefleyen beş günlük yoğun bir program bulunuyor. Beş gün süren teorik eğitimlerin yanı sıra, dönemsel düzenlenen, sahada birebir pratiklerin gösterildiği; aşılama, budama, zeytinyağı sıkımı gibi uygulama eğitimleri ile de katılımcılara programı pekiştirme şansı da sunuluyor. Haziran 2023’te eğitimlerine başlayan Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitüsü’nde ilk günden bu yana 309 kadın zeytin çiftçisi mezun oldu. Proje kapsamında beş yılın sonunda 500 kadın çiftçiye eğitim verilmesi hedefleniyor.
Zeytincinin Başucu Rehberi: Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitü’nün düzenlediği ‘Kadın zeytinciler için zeytin yetiştiriciliği, zeytinyağı üretimi ve girişimcilik’ eğitim programına katılan kadın zeytin çiftçilerin eğitiminin desteklenmesi için 2024 yılında “Zeytincinin Başucu Rehberi” adlı kaynak kitap hazırlandı. Balıkesir Üniversitesi, Edremit Zeytincilik Enstitüsü Dr. Öğr. Üyesi Tuba Öncül Abacıgil tarafından derlenen ‘başucu rehberinde’ eğitimlerde verilen bilgilerin güncel veriler ve görsellerle yer alması sağlandı. Kitap, sadece enstitü katılımcısı kadın zeytin çiftçilerine değil, zeytin üretimine emek veren tüm çiftçilere bir başvuru kaynağı olma hedefiyle, online pazar yerlerinde satışa sunuldu. Toplam 16 bölüm 344 sayfadan oluşan bu başucu rehberinde kullanılan kaynaklar, kaynakça bölümünde detaylarıyla verilerek, çiftçilerin bilgilerin detaylarına ve güncellenmiş verilere de ulaşması hedeflendi.
Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz projesi kapsamında neler yapılıyor?
Millî Eğitim Bakanlığı ile Komili iş birliğinde 2023 yılından bu yana süren “Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz” projesi ile ülke genelinde her kademede öğrenim gören öğrencilerde, doğa temelli konularda ve doğal kaynakların korunup zenginleştirilmesinde farkındalık oluşturulması amaçlanıyor. Bu kapsamda konu zeytin ağacının ve meyvesinin değerinin, sağlık ve gastronomi alanları başta olmak üzere tarih, coğrafya, arkeoloji, sosyoloji, antropoloji gibi pek çok disiplinler arası yaklaşımla ele alınıyor. Proje bireyin yaşam boyu öğrenme sürecinin bir parçası olarak tasarlanmış olup sürdürülebilir ve geliştirilebilir içeriğiyle öne çıkıyor. Türkiye zeytinyağı rekoltesi verileri ile zeytin ve zeytinyağı üretiminin yapıldığı iller başta olmak üzere belirlenen 10 ilde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde toplam 80 pilot okulda başlayan proje bugün Mardin’den Balıkesir’e, Sinop’tan Diyarbakır’a 14 ilde, tüm kademelerde toplam 112 okulda uygulanıyor.
Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz Projesi kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı iş birliğiyle, bilimsel araştırmalardan çıkan bilgilerle eğitim setleri hazırlandı. Okul öncesi çocuklarına yönelik “Zeytin Seven Çocuğun Öyküsü” adlı hikâye kitabı; ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde belirlenen sınıf düzeylerinde zeytin ağacı, zeytin yetiştiriciliği ve zeytinyağı konularını içeren öğrenci etkinlik kitapları, öğretmenlere yönelik kılavuz kitapları hazırlanarak tüm proje okullarına dağıtıldı. Aynı zamanda bu eğitim materyalleri EBA sistemine de yüklenerek tüm öğrencilerin erişimine de açılması projenin en önemli adımlarından biri oldu.
Bu projenin en önemli yapı taşlarından bir diğeri de kuşkusuz ki Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz Projesi etkisinin yayılımını sağlamak üzere; okullarda kurulan Zeytin Ağacı Öğrenci Kulüpleri... Proje temasının yayılımını sağlamak üzere; okullarda kurulan bu öğrenci kulüplerinde doğa temelli konularda doğal kaynakların korunup zenginleştirilmesine yönelik farkındalık geliştiriliyor.
Zeytin ağacının köklerindeki binlerce yıllık dayanışma, bir arada yaşama, doğa sevgisi gibi birçok değer proje sayesinde toplumun birçok kesiminde dönüştürücü bir etki yarattı. Bu etkinin kuşaklar boyu yaşaması, Komili’nin sürdürülebilir değer zincirinde en önemli hedeflerinin başında geliyor.
Manisa'nın Saruhanlı ilçesindeki Gökçeköy'deki bu zeytin ağacı 2005 yaşında.
Anıt Ağaç Projesi: Komili’nin sürdürülebilirlik projelerinin ilki olan “Anıt Ağaç Projesi” 2018 yılından bu yana devam ediyor. Kadim zeytin ağaçlarımız korunsun, aydınlattığı köklü Anadolu kültürü kuşaklar boyu yaşasın diye hayata geçen projenin amacı Anadolu’daki 400 yaş ve üzerindeki anıt zeytin ağaçlarını tespit ve tescil etmek; kuşaklar boyu yaşamaları için korunmasını sağlamak. Proje kapsamında bugüne kadar 25 milyon üzerinde zeytin ağacı tarandı; toplamda 311 adet anıtsal ve korunmaya değer zeytin ağacı tespit edildi, haritalandırıldı, tescil edildi.
Zeytin Kitabı: Komili, Anadolu’da neolitik dönemden itibaren yedi farklı arkeolojik kazıyı destekliyor ve bu bulgular ışığında bir Zeytin Kitabı hazırlıyor. “Zeytin Kitabı: Bir tür, bir mekân, bin kültür” Anadolu’da zeytinin 12 bin yıllık hikayesini, insan ve zeytin ilişkisini anlatıyor.
Projeye Anadolu’da çalışmalarını sürdüren beş kazı başkanı ve dört akademisyen liderlik etti. Artık yayınlanması için son hazırlıkların yapıldığı bu eser ile kendi kendine yetebilir gıda üreticisi bir ülke olmak ve ithalata bağımlı olmamak için mucize zeytin ağacının insanlıkla bağının tarihsel olarak ne zaman başladığına dair araştırmalarla iş birliği içerinde dünyaya arkeolojik açıdan bunu anlatıyor ve Anadolu zeytinyağının tüm dünyaya tanıtılması hedefleniyor. Ayrıca Anadolu’nun bitki coğrafyasının son 15 bin yılını biyolojik ve sediman analizleriyle inceleyerek Türkiye Ekoloji Atlasları da hazırlanıyor.
Türkiye geleneksel zeytin yetiştiriciliğinin UNESCO ‘Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alması: Komili dünyanın pek çok farklı üniversitesinden ve tabii ki ülkemizden saygın bir bilim kurulu ile gerçekleştirdiği çalışmaları ile bu konunun imzacıları arasında yer alıyor. Bu çalışmalar ve raporların katkılarıyla T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın UNESCO’ya gerçekleştirdiği başvuru sonucunda Türkiye’nin geleneksel zeytin yetiştiriciliği UNESCO Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alındı.
Komili’nin stratejik hedefleri ve planları: Komili Anadolu topraklarıyla köklü bağları olan 148 yıllık bir marka. Bu topraklarda tüm dünya kültürünü etkileyen köklü bir bilgi var. Komili; zeytin ağacı ve zeytinyağı çevresinde gelişen bu 7500 yıllık kültürün damıttığı bilgiyi de ülke ve dünya literatürüne kazandırmak için yoğun bir çaba gösteriyor. Komili’nin hazırlattığı “Zeytin Kitabı: Bir tür, bir mekân, bin kültür” kitabı tamamlanmış olup, tasarım aşaması bitmek üzere ve 2027’de yayımlanması planlanıyor. İki cilt olarak hazırlanan kitapta hem Anadolu’da tarımın hem de zeytinin 12.000 yıllık hikayesi anlatılıyor. Projede Anadolu’da çalışmalarına halen devam eden beş kazı başkanı ve dört akademisyen ile çalışmalar sürüyor. Kitapta bulunan bilgilerden derlenen raporlar UNESCO’ya teslim edilirken uluslararası dergilerde makale olarak da yer aldı. Bu kitapla okuyucularla buluşacak olan köklü bilgi hem markanın hem ülkemizin stratejik hedeflerinden olan, sürdürülebilir bir tarım ekosistemi ve kültürü inşa etmek için ciddi önem taşıyor. Bir diğer yandan Anıt Ağaç Projesi devam ediyor. Ayrıca Komili Zeytin ve Zeytinyağı Enstitüsü eğitimleri de sürüyor. Orada da daha fazla kadın çiftçiye ulaşmak için enstitü kapsamında çevrimiçi bir eğitim platformu oluşturmak ve gezici eğitim aracı kurmak uzun vadeli hedefler arasında yer alıyor. Millî Eğitim Bakanlığı iş birliği ile süren “Köklerimizdeki Bilgiyi Geleceğe Aktarıyoruz” projesinde de yazılacak yeni hikâyelerle, okul öncesi öğrencilerine yönelik kitap serisi oluşturulması hedefleniyor.
