Zeytinlik alanlar yine maden tehlikesiyle karşı karşıya. Zeytinliklerin madencilik faaliyetine açılmasını öngören düzenlemeler daha önce defalarca TBMM’ye gelmiş ancak engellenmişti. Bu defa Madencilik Yönetmeliği’nin 115. maddesine eklenen bir fıkrayla zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetlerine izin verilmesine ve madencilik için zeytinliklerin taşınmasına karar verildi. Yönetmelikte “sonrasında rehabilite edilip eski haline getirilmek” şartı da getirildi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 1 Mart 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”teki madde şöyle: “Ülkenin elektrik ihtiyacını karşılamak üzere yürütülen madencilik faaliyetlerinin tapuda zeytinlik olarak kayıtlı olan alanlara denk gelmesi ve faaliyetlerin başka alanlarda yürütülmesinin mümkün olmaması durumunda madencilik faaliyeti yürütecek kişinin faaliyetlerin bitiminde sahayı rehabilite ederek eski hale getireceğini taahhüt etmesi şartıyla Genel Müdürlük tarafından belirlenen çalışma takvimi içerisinde zeytin sahasının madencilik faaliyeti yürütülecek kısmının taşınmasına, sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilebilir. Zeytin sahasının taşınmasının mümkün olmadığı durumlarda sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilebilmesi için madencilik faaliyeti yürütecek kişinin madencilik faaliyetleri bitiminde sahayı rehabilite ederek eski hale getireceğini ve Tarım ve Orman Bakanlığınca uygun görülecek alanda dikim normlarına uygun, faaliyet yürütülecek saha ile eşdeğer büyüklükte zeytin bahçesi tesis edeceğini taahhüt etmesi zorunludur. Bu fıkra kapsamında zeytin sahasının taşınmasına ilişkin tüm masraflardan ve zeytin sahasının taşınmasından kaynaklanan tüm taleplerden madencilik faaliyeti yürütmesi yönünde lehine karar verilen kişi sorumludur. Bu fıkra kapsamında zeytin sahasının taşınmasına ilişkin usul ve esaslar Tarım ve Orman Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça, zeytin bahçesi tesis edilmesine ilişkin usul ve esaslar Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenir.”

“Zeytinliklerin yaşam hakkını her zaman savunacağız”

Zeytinliklerin madenciliğe kurban edilmesi kamuoyunda da büyük tepki çekti. Doğa Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Dicle Tuba Kılıç, zeytinliklerin önemine dikkat çekerek hukuki mücadeleye başlayacaklarını vurguladı: “Zeytinlikler hiçbir koşulda maden için yok edilemez. Türkiye’deki zeytin üretim alanları, pek çok canlı için bir ekosistem oluşturuyor. Burada kuş türleri yuvalıyor. Zeytinlerin aralarında meşeler, sandallar, hayıtlar vs. pek çok bitki türü yaşıyor. Domuz, tilki gibi memeli türlerine koridorlar ve yaşam alanları sağlıyor. Böyle bir ekosistemi yok edip sonra rehabilite edeceğinizi iddia edemezsiniz. Ayrıca Türkiye kıyılarının bir kısmı zeytinliklerden oluşuyor. Bu alanların maden alanına dönüşmesi aynı zamanda kıyı ve deniz ekosistemlerini de tehdit ediyor. Zeytin Kanunu’na aykırı olan bu yönetmeliğin ivedilikle iptal edilmesi gerekiyor. Derneğimiz ve pek çok sivil toplum kuruluşu bu konuda dava açmaya hazırlanıyor. Zeytinliklerin yaşam hakkını her zaman savunacağız.”

Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım, yönetmelik değişikliğini Twitter hesabında yaptığı paylaşımında katliam olarak nitelendirdi:

“Zeytin katliamı olacak

- Madencilik için zeytinlikler ya kesilecek ya taşınacak.

- TBMM’ye 7 kez getirilen yasa teklifi reddedilmişti, Yönetmelik değişikliği ile zeytin katliamının önü açıldı.”


Zeytinliklerin Maden Kâbusu 1

Gazeteci Çiğdem Toker de kararın “kamu yararı” adı altında alınmasını eleştirdi:

“Bugünden itibaren, elektrik üretiminde kullanılan kömür sahası ile zeytin ağaçları aynı yere rastlarsa, zeytinlikler şirket tarafından kesilebilecek! Enerji Bakanlığı, zeytinlikleri yok edebilmesi için maden şirketlerinin önünü açtı. Hem de "kamu yararı" gerekçesini sunarak.”

Zeytinliklerin Maden Kâbusu 2