Jüpiter ve Satürn’ü incelemek amacıyla 1977 yılında fırlatılan, ancak görev tanımının çok ötesine geçerek Güneş Sistemi’nin sınırlarını aşan Voyager 1, bugün Dünya’dan yaklaşık 25,4 milyar kilometre uzaklıkta, yıldızlararası boşlukta süzülmeye devam ediyor. Ancak bu destansı yolculuğun bir bedeli var: Tükenmekte olan enerji kaynakları.

NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndan (JPL) yapılan açıklamaya göre, 17 Nisan’da alınan kararla Voyager 1’in "Düşük Enerjili Yüklü Parçacıklar" (LECP) enstrümanı durduruldu. Voyager 1, Dünya'dan yaklaşık 25,4 milyar kilometreden fazla uzakta olduğundan, enstrümanı kapatmak için gönderilen komut dizisinin araca ulaşması yaklaşık 23 saat sürdü ve kapatma işleminin kendisi de yaklaşık üç saat on beş dakika aldı. LECP, Voyager 1'in 1977'deki fırlatılışından bu yana neredeyse 49 yıl boyunca kesintisiz çalıştı. Güneş sistemimizden ve galaksimizden kaynaklanan iyonlar, elektronlar ve kozmik ışınlar dahil olmak üzere düşük enerji yüklü parçacıkları ölçen bu enstrüman, heliosferin ötesindeki uzayda basınç cephelerini ve değişen parçacık yoğunluğu bölgelerini tespit ederek yıldızlararası ortamın yapısına ilişkin kritik veriler sağladı. Voyager 1 ve 2, bu bilgileri sağlayacak kadar Dünya'dan uzakta olan tek uzay araçları olmaya devam ediyor.

Hangi enstrümanın kapatılacağına dair karar anlık alınmadı. Yıllar önce Voyager bilim ve mühendislik ekipleri bir araya gelerek, misyonun bilimsel çalışmalarını sürdürmesini sağlarken uzay aracının parçalarını hangi sırayla kapatacaklarını kararlaştırdı. Her uzay aracındaki 10 enstrüman setinin yedisi şimdiye kadar kapatıldı. Voyager 1 için sıradaki LECP'ydi. Voyager 2'deki LECP ise Mart 2025'te devre dışı bırakılmıştı.

Enerji İçin Hassas Denge

Voyager araçları, radyoizotop termoelektrik jeneratörleri aracılığıyla, plütonyumun bozunmasından elde edilen ısıyı elektriğe dönüştürerek çalışıyor. Ancak bu güç kaynağı her yıl yaklaşık 4 watt değer kaybediyor. Bu durum, yerdeki mühendisleri zorlu bir seçimle karşı karşıya bırakıyor: Ya bazı bilimsel cihazlar kapatılacak ya da uzay aracının donmasını engelleyen ısıtıcılar feda edilecek.

Şubat ayında enerji seviyelerinde yaşanan ani düşüş üzerine mühendisler, aracın otomatik koruma sistemine geçip tamamen sessizliğe bürünmesini engellemek için LECP enstrümanını kapatmaya karar verdi. Bu kararla birlikte Voyager 1’de aktif olarak çalışan sadece iki bilimsel cihaz kaldı: Plazma dalgalarını dinleyen bir dedektör ve manyetik alanları ölçen bir magnetometre.

Voyager misyon yöneticisi Kareem Badaruddin açıklamasında şunları söyledi: "Bir bilim enstrümanını kapatmak kimsenin tercihi değil; ancak mevcut en iyi seçenek bu. Voyager 1'de hâlâ iki aktif bilim enstrümanı var; biri plazma dalgalarını dinliyor, diğeri manyetik alanları ölçüyor. Her ikisi de mükemmel çalışmaya devam ediyor ve hiçbir insan yapımı aracın daha önce ulaşamadığı bir bölgeden veri gönderiyor. Ekip, her iki Voyager'ı da mümkün olduğunca uzun süre ayakta tutmaya odaklanmış durumda."

"Big Bang" Stratejisi ve Umut

NASA, Voyager misyonu için "Big Bang" adını verdiği geniş kapsamlı bir enerji tasarrufu stratejisi üzerinde çalışıyor. Temmuz ayında uygulanması beklenen bu plan, mevcut cihazların daha düşük enerji modlarına geçirilmesini ve belki de bugün kapatılan bazı sistemlerin sınırlı bir süre için yeniden canlandırılmasını hedefliyor.

Hedef: 50. Yıl

Voyager 1, 2012 yılında yıldızlararası uzaya ulaşan ilk insan yapımı nesne olarak tarihe geçmişti. Şimdiki hedef, uzay aracının fırlatılışının 50. yıl dönümü olan 2027’de hâlâ Dünya ile iletişimde kalmasını sağlamak. Voyager 1, yıldızların arasındaki sessiz yolculuğuna devam ederken, üzerindeki altın plakta taşıdığı insanlık mesajıyla birlikte, bilimin sınırlarını zorlamaya devam ediyor.