Doğa Derneği önderliğinde 2013 yılında başlayan Karadeniz Deniz Kuşları Araştırma Projesi bu sorunun cevabını arıyordu: Boğazdan geçip Karadeniz’e doğru yol alan yelkovan (Puffinus yelkouan) sürüleri nereye uçar?

Türkiye’nin yanı sıra Bulgaristan, Romanya ve Yunanistan’dan da araştırmacıların katkı sağladığı bu çalışmada deniz kuşu araştırma ekipleri 2.500 kilometre yol kat etti. Kırım’daki Evapatorya ve Sivastopol Limanları ile Zonguldak arasındaki mesafeyi tam 13 kez kat ederek ilk kez Karadeniz açıklarında yelkovanların neler yaptığını izlediler. Sonuçlar geçtiğimiz aylarda önde gelen deniz biyolojisi dergisi Deep Sea Research 2’de yayımlandı.

Açık denizde toplanan kuş verisini deniz suyu sıcaklığı, derinlik, kıyıdan mesafe ve klorofil yoğunluğu gibi verilerin yıllık değişimleriyle karşılaştıran ekip bu türe en uygun deniz yaşam alanlarını haritalamayı başardı. Yelkovan kuşlarının üreme dönemi dışında Kuzey Karadeniz’de Kırım kıyıları ve açıklarının yanı sıra Güney Karadeniz’de özellikle Güneybatı Karadeniz’de Sinop ilinin batısında yoğunlaşarak Trakya, Bulgaristan kıyıları boyunca Tuna Deltası’na kadar olan kısımda yoğun olarak bulunduğu görüldü.

Yelkovanların büyük çoğunluğunun Ege ve Akdeniz’deki kolonilerine yakın olduğu mart ve temmuz ayları arasını kapsayan üreme döneminde bile Batı Karadeniz ve Kırım’ın açık denize bakan kıyılarının beslenmek için uygun imkânlar sunmaya devam ettiği ortaya çıktı. Araştırma ekibinin uzmanlarından arkadaşımız Süreyya İsfendiyaroğlu, yelkovanın üreme olgunluğuna erişmesinin 2 - 3 yıl sürdüğünü ve üreme döneminde yüksek ihtimalle yavru yapmayan bireyler ve gençlerin Karadeniz’de beslendiğini söyledi. On iki ay boyunca İstanbul Boğazı’nda yelkovan hareketinin bitmemesi de yine Karadeniz’in sunduğu beslenme fırsatlarının zenginliğinden kaynaklanıyor.