Bingöl’ün Genç ilçesine bağlı Çaytepe Köyü Duşmalan mezrası, Murat Nehri’nin kıyısında kurulu yirmi haneli bir köy ve dağın yamacını kapsayan asırlık meşe ormanlarına sahipti. Bölgede baraj ve tren hattı inşaatıyla ağaçlar yok edildi, yemyeşil alan kurak bir bölgeye dönüştü. Ardından toprak kaymaları yani heyelanlar, bölgeyi yaşanmaz hale getirdi. Ayrıca demiryolu inşaatında kullanılan patlayıcı maddelerden kaynaklı dev yarıklar oluştu.

Köyün tam karşısında bulunan şantiye yüzünden merada oluşan yarıklar yirmi beş metre uzunluğunda. Bu da bölgede hayvancılığın neredeyse son bulması demek. Çünkü bu çukurlara düşüp ölen hayvanların sayısı oldukça fazla. Çaresiz kalan köylüler artık hayvanlarını meralarda otlatmaya çıkaramıyor.

Eski Heyelan Sahası

Toprak kaymasının meydana geldiği alanda inceleme yapan Bingöl Üniversitesi Coğrafya Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Vedat Avcı, yarılmaların meydana geldiği sahanın, eski bir fosil heyelan sahası olduğunu söyledi. Üniversitesin raporunda sahanın gerisinde bir fay hattı olduğu ve bu hat üzerinde göllerin yer aldığı belirtiliyor. Yoğun yağış miktarının, göllerin su seviyesini artırarak heyelanları tetiklediği tespit ediliyor. Böyle bir alanda baraj yapılması ve binlerce ağacın kesilmesi riski kat kat artırıyor.

Başbakanlık Afet ve Acil Durum (AFAD) Bingöl İl Müdürlüğü teknik ekipleri de, 5 Ekim 2017 tarihinde yaptıkları inceleme sonucunda baraj ve demiryolu çalışmalarından dolayı arazilerde meydana gelen çökme ve yarıkların büyük risk oluşturduğuna dikkat çekti. Binlerce ağacın da kesildiği bölgede incelemelerde bulunan AFAD ekipleri, yarıkların inşaat çalışmalarından kaynaklandığını ve iki mezrada elli hanenin acilen boşaltılması gerektiğini rapor etti.

Köylülerin Yaşam Mücadelesi

Yaşam alanları yok edilen ve evlerini boşaltmak zorunda kalabilecek olan köylülerse duruma tepkili. Köy sakinlerinden Orhan Değişgeç, demiryolu tüneli yapımında dinamit kullanıldığını söyleyerek şunları ekliyor: “Köyünüzü kaldıracağız diyorlar. Madem doğal afetten dolayı köyü kaldırıyorlar neden baraj yapımına devam ediyorlar? Fay hattı geçiyorsa barajı niye yapıyorlar? Şu an köyümüzde bir damla su yok. Köylüler yalnız bırakıldı. Bir yetkili bile gelip durumu açıklamadı. Yine de köyümüzü terk etmeyeceğiz.”

Konuya ilişkin bilgi almak istediğimiz Cengizler Holding ve proje ortağı Özaltın Holding’e ulaşmaksa neredeyse imkânsız. Telefonlarımızı yanıtsız bırakan firmalar, konuya ilişkin yanıt vermekten kaçınıyorlar.