Neurobiology of Aging dergisinde yayımlanan çalışmaya göre yaşlı şempanzeler, insanlarda Alzheimer hastalığının erken evrelerinde görülenlere benzeyen beyin özellikleri geliştiriyor. İnsanın en yakın akrabalarından edinilen bu bulgular sayesinde araştırmacılar, insanların neden bunadığını daha iyi anlayabilir. Çoğu hayvanın bilişsel yetenekleri yaşlandıkça azalsa da görünüşe göre sadece insanlarda şiddetli bunama belirtilerine yol açabilen Alzheimer hastalığıysa gelişiyor. Alzheimer’ı olan kişilerin beyinleri, hastalığın birkaç işaretini gösteriyor: Amiloid beta proteininden oluşan plaklar, tau proteini yumakları ve nöron kaybı. Ohio’daki Kent State Üniversitesi’nde Biyolojik Antropolog Mary Ann Raghanti liderliğindeki araştırma ekibi, son dönemlerde topladıkları şempanze beyinleri arasından otuz yedi ila altmış iki yaşları arasında ölmüş yirmi yaşlı şempanzenin beyinlerini; insanlardaysa Alzheimer’ın zarar verdiği beyin bölgelerini, örneğin hafıza oluşturan hipokampüsü inceledi. Araştırmacılar şempanze beyinlerinden dördünde plak ve yumaklar olduğunu gördü. Yirmi numunenin tamamında “yumak öncesi” oluşumlar, birkaçındaki damarlardaysa amiloid beta vardı. Bu protein insan beyninde normalde damarların dışında bulunduğundan, bu bulgu şempanzelerde plakların daha farklı şekilde oluşabileceğine işaret ediyor. Kentucky Üniversitesi nörologlarından Elizabeth Head, konuyla ilgili şunları söyledi: “Bu son derece ilginç bir çalışma. Şempanzelerde Alzheimer belirtileri hiç oluşmasa bile hastalığın biyolojik işaretlerinin kendiliğinden geliştiğini bilmek, hastalığın erken evreleri ve nasıl önlenebileceği hakkında faydalı bilgiler sağlayabilir.” Araştırmacılar şempanze beyinlerindeki biyolojik değişikliklerle yaşamlarının ilerleyen yıllarındaki davranışsal farklılıklarıysa birbiriyle ilişkilendiremedi. Bu hayvanlar hayvanat bahçelerinde, araştırma laboratuvarlarında veya koruma alanlarında yaşamıştı; dolayısıyla farklı uyaranlara maruz kaldıklarından farklı bilişsel testlere tabi tutulmuşlardı. Her ne kadar şempanzelerde şiddetli bunama hiç gözlemlenmemiş olsa da hem plak hem yumakların varlığı onların da bunayabildiğini gösterebilir. Çalışmanın bulguları ışığında, yaşlanmakta olan tutsak şempanzelerin bakıcılarından hayvanlarda davranışsal değişiklikler olup olmadığını yakından takip etmeleri isteniyor. Şempanzelerde ve insanlarda benzer ve farklı nitelikleri tespit edebilirsek neden insanların özellikle bu hastalığa yatkın olduğunu açıklığa kavuşturabiliriz.